Meel, bloem en alternatieven
4 (80%) 2 votes

Onze manier van eten is de laatste jaren behoorlijk veranderd. Voor veel producten wordt gezocht naar een alternatief en af en toe probeert iemand een gluten vrij dieet uit. Lees hier wat voor verschillende soorten er zijn en wat het met je doet.

Meel en bloem
Meel of bloem kan gemaakt worden van verschillende graansoorten. Meel heeft een grovere maling ondergaan dan bloem. De graankorrel bestaat uit de meelkern onderaan de kiem en daarom heen een vlies (zemel). Bij volkorenmeel is de hele korrel vermalen tot meel met behoud van de meeste voedingsstoffen. De naam zegt het eigenlijk al, volkoren oftewel de volledige korrel. Bij bloem is alleen de meelkern van de graankorrel vermalen. De meeste voedingsstoffen zitten in de kiem en het vlies (zemel). Volkorenmeel bevat daarom maar liefst tot 20 keer meer voedingsstoffen dan bloem.

In dit artikel ga ik nader in op meel, bloem en de mogelijke (glutenvrije) alternatieven. Ik zal de voedingskundige kant belichten, maar ook kijken naar de herkomst en productie. Daarna zet ik de vervangers voor je op een rijtje zodat je zelf kunt bepalen welke soorten jij voortaan wilt gebruiken.

Meel en gezondheid
In (volkoren)meel zitten belangrijke voedingsstoffen, zoals eiwit, koolhydraten, vezels, vitamines en mineralen. Onderstaand een uiteenzetting van de belangrijke gezondheidsaspecten van (volkoren)meel en aanverwanten.

Eiwit
Eiwit bestaat uit aminozuren. Dit zijn bouwsteentjes voor het eiwit in onze lichaamscellen. Naast dierlijke eiwitten (vlees, melk, kaas, eieren) zijn er ook plantaardige eiwitten. Plantaardige eiwitten komen voor in granen, maar ook in peulvruchten en noten. De kwaliteit van dierlijke eiwitten is beter dan plantaardige eiwitten, vegetariërs hebben daarom dagelijks tot 25% meer eiwit nodig. Leuk weetje: mensen die veel eiwitten eten blijken iets minder te eten.

Koolhydraten
Koolhydraten geven je energie. Deze voedingsstof komt vooral voor in granen, maar ook in aardappelen. Te veel koolhydraten in je eetpatroon zorgt er voor dat je mogelijk te weinig eiwit of vet binnenkrijgt. Te weinig koolhydraten in je eetpatroon kan ervoor zorgen dat je te weinig goede voedingsstoffen binnenkrijgt, zoals vezels, vitamines en mineralen.

Vezel
Vezels zijn belangrijk voor een goede darmwerking. Daarnaast geeft het je een verzadigd, vol gevoel. Het ook kan helpen om overgewicht te voorkomen.

IJzer

IJzer is belangrijk om het zuurstof in je bloed te vervoeren, daarnaast speelt het ook een belangrijke rol in de stofwisseling. IJzer uit dierlijke producten wordt beter in het lichaam opgenomen dan ijzer uit plantaardige producten. Vitamine C ondersteunt de opname van ijzer uit plantaardige producten, dus een maaltijd havermoutpap of een volkorenbroodje combineren met een stukje fruit zorgt voor een betere ijzeropname.

Aanbeveling
Ga voor 100% volkorenmeel! Dit bevat de meeste voedingsstoffen en is veruit het voedzaamst.

Tarwemeel
In Nederland zijn de meeste graanproducten gemaakt van tarwe. Dit komt enerzijds omdat tarwe het meest verbouwde graansoort is, anderzijds is tarwe qua bakeigenschappen voor bijvoorbeeld brood of pasta ook zeer geschikt. Niet verwonderlijk dat tarwe dan ook de meest gegeten soort is. Belangrijk: tarwe bevat gluten.

Per 100 gram (volkorentarwemeel): 328 kcal, 10g eiwit, 62g koolhydraten, 2g vet (0g verzadigd vet), 11g vezel, 4mg ijzer

Speltmeel
Speltmeel kan in principe ter vervanging van tarwemeel in alle recepten worden gebruikt. De bakkwaliteit van dit graan is uitstekend. Dat spelt gezonder voor je lijf is dan tarwe is nog niet bewezen, hiervoor is meer onderzoek nodig. Evenals tarwemeel bevat speltmeel gluten.

Per 100 gram: 357 kcal, 13g eiwit, 70g koolhydraten, 2,5g vet (waarvan 0g verzadigd), 10,4g vezel

Roggemeel
Rogge is een graansoort en wordt gemaakt door vermaling van de hele korrel. Het heeft een hele specifieke, ‘donkere’ aardse smaak waar je van moet houden, maar die heel interessant is voor de afwisseling in keuken en met bepaalde combinaties. Rogge kun je gebruiken voor het maken van roggebrood uiteraard, maar ook voor ontbijtkoek, taaitaai, knäckebröd of een bijzondere hartige taartbodem. Rogge is zeer rijk aan vezels en bevat gluten.

Per 100 gram: 308 kcal, 10g eiwit, 55g koolhydraten, 2g vet (waarvan 0g verzadigd), 15g vezel

Boekweitmeel
Boekweit is geen graan, maar een plant. De vruchtjes van deze plant lijken wel op graankorrels en
worden ook op deze manier verwerkt. Boekweitmeel kun je gebruiken voor pannenkoeken, poffertjes, maar ook om (bananen)brood, cake, muffins of een wrap mee te maken. Belangrijk: boekweitmeel is glutenvrij!

Per 100 gram: 334 kcal, 13g eiwit, 62g koolhydraten, 3,5g vet (waarvan 0g verzadigd), 10g vezel

Quinoameel
Quinoa is geen graan, maar een groenteplant. De bladeren zijn te eten als spinazie. De zaden van deze plant lijken op graankorrels en worden ook op deze manier verwerkt. Quinoa komt van nature voor in Zuid-Amerika en wordt beschouwd als een ‘superfood’. Zowel voor zoete als hartige bereidingen zijn er allerlei creatieve mogelijkheden. Belangrijk: quinoa is glutenvrij!

Per 100 gram: 357 kcal, 12g eiwit, 58g koolhydraten, 7g vet (waarvan 0,8g verzadigd), 11g vezel

Kikkererwtenmeel
Kikkererwtenmeel wordt gemaakt van gedroogde kikkererwten. Kikkererwten behoren tot de peulvruchten, ze kunnen ook gebruikt worden als vleesvervanger. Kikkererwtenmeel heeft een vrij specifieke smaak en geeft je baksel een bijzondere structuur. Je kan dit het beste gebruiken voor het maken van naanbrood of hartige pannenkoekjes. Belangrijk: kikkererwtenmeel is glutenvrij!

Per 100 gram: 322 kcal, 22g eiwit, 45g koolhydraten, 6g vet (waarvan 1g verzadigd), 4g vezel

Amandelmeel
Amandelmeel wordt gemaakt van vermalen noten. Amandelmeel wordt gebruikt om een (gedeelte van) tarwebloem te vervangen en geeft producten een lichte amandelsmaak waardoor het bij uitstek geschikt is voor zoete baksels. Amandelmeel bevat naar verhouding weinig koolhydraten en veel vet. Belangrijk: amandelmeel is niet geschikt voor mensen met een notenallergie, maar het is wel glutenvrij.

Per 100 gram: 630 kcal, 21g eiwit, 19g koolhydraten, 50g vet (waarvan 4g verzadigd), 10g vezel

Kokosmeel
Kokosmeel wordt gemaakt van gedroogd kokosvlees en geeft een lichtzoete smaak aan je baksels. Kokosmeel kun je gebruiken voor het maken van cake, muffins, cupcake, koekjes, pannenkoek of een kleine hoeveelheid toevoegen aan je smoothie. Let op: kokosmeel is bijzonder absorberend, je hebt er dus veel minder van nodig in vergelijking met tarwemeel. In een standaardrecept kan je meel vervangen door een kwart kokosmeel. Kokosmeel bevat naar verhouding weinig koolhydraten en meer vet. Belangrijk: kokosmeel is glutenvrij.

Per 100 gram: 313 kcal, 19g eiwit, 22g koolhydraten, 17g vet (waarvan 15g verzadigd), 11g vezel

Conclusie
Om te beginnen is er dus een groot verschil tussen meel en bloem: volkorenmeel bevat maar liefst tot 20 keer meer voedingsstoffen dan bloem, dus een goede reden om voor volkoren te gaan. Wat betreft de overige meelsoorten zijn deze qua gezondheid prima uitwisselbaar. Wanneer je gevoelig bent voor gluten of houdt van de bijzondere smaak of structuur van een van deze alternatieven kan je dus gemakkelijk voor een variant. De meeste voedingsstoffen, zoals ijzer, B-vitamines en eiwitten die voorkomen in tarwemeel kun je namelijk ook uit andere producten halen. Wel lopen de producten qua prijs behoorlijk uiteen.

Door Patricia Ploeger, http://www.gezondaanbod.nl/

NIEUWSBRIEF

Schrijf je nu in en ontvang GRATIS 20 pagina’s uit ons boek De Hippe Vegetariër!